برق ساختمان

اجرای برق ساختمان

 

در یک واحد مسکونی بدون درنظر گرفتن زیربنا باید حداقل دو مدار مستقل شرایط زیر را داشته باشد:

 

1-      یک مدار مختص روشنایی

2-      یک مدار مختص پریزها

یادآوری: در واحدهای بزرگتر تعداد مدارهای یادشده ممکن است بیشتر از 2 باشد.

هر واحد ساختمان حداقل چهار مدار برق جهت کنترل و ایمنی شبکه پیش بینی گردد. (کولر-روشنایی-پریز برق- پریز آشپزخانه)

مزایای دیگر جداکردن خط پریز از خط روشنایی:

1-      افزایش طول عمر سیم های موجود در لوله ها

2-      جلوگیری از قطع برق همزمان  پریز برق و روشنایی در یک محدوده (مثل اتاق)

تغذیه هیچ نوع روشنایی از خط پریز مجاز نیست.

هر مدار روشنایی نباید از بیش از 10 چراغ یا نقطه نورانی را تغذیه کند.

یادآوری: تعداد چراغ های مدار که در یک اتاق یا فضای مشخص نصب می شوند تنها به جریان مجاز مدار محدود می شوند.

مدارهای تغذیه کننده چراغ ها یا نقاط روشنایی نباید پریزها یا هرگونه وسیله یا دستگاه دیگر را تغذیه کنند.

یادآوری: از هر مدار روشنایی می توان یک موتور کوچک را به شرط آنکه توان آن از  W100 تجاوز نکند تغذیه کرد (مانند فن های آشپزخانه و سرویس بهداشت)

روشنایی اتاق مدار آسانسور، چاه آسانسور و کابینان می بایستی بطور مستقل منظور گردد.

هر مدار نباید بیش از 8 پریز را تغذیه کند.

در یک اتاق یا فضای مشخص کلیه پریزها باید فقط از یک مدار معین تغذیه کنند، مگر اینکه فاصله مستقیم دو پریز وصل شده به دو مدار مختلف، 5 متر یا بیشتر باشد.

یادآوری: به استثناء آشپزخانه که حداقل از دو مدار برای تغذیه پریزها باید استفاده کرد.

محل و تعداد پریزهای آشپزخانه باید با توجه به تجهیزات پیش بینی شده و محل های کار انتخاب شوند.

اگر به نوع و توان وسایلی که پریزها تغذیه خواهد کرد معلوم باشد تعداد آنها برای هر مدار محدود به توان مجاز خواهد بود، به شرط آنکه از 8 پریز تجاوز نکند.

هماهنگی با مهندس مکانیک ساختمان جهت پیش بینی تغذیه تجهیزات حرارتی بوده و برودتی ساختمان.

هماهنگی با مهندس عمران جهت پیش بینی ارتباطات سیستم همبندی و سیستم زمین (در صورت لزوم)

هماهنگی با مهندس معماری جهت پیش بینی داکلت های مورد نیاز عبور کابل های برق، کابل های جریان ضعیف.

تأسیسات جریان ضعیف:

علاوه بر رعایت کلیه دستورالعمل ها و راهنمایی های سازنده این گونه سیستم ها و همچنین دستورالعمل ها و راهنمایی های سازمانهایی که ممکن است بر سیستم های یادشده نظارت داشته باشند شرکت مخابرات، آتش نشانی و غیره لازم است مقررات ذیل رعایت شود.

در صورت وجود مغایرت به مقرراتی که از نظر ایمنی ارجحیت دارد عمل خواهد شد.

تشخیص این ارجحیت با مقام مجری خواهد بود.

مدارهای هریک از سیستم های جریان ضعیف باید به طور مستقل کشیده شود جز در مواردی که مجاز اعلام شود و نباید با مدارهای سیستم های دیگر، به خصوص با مدارهای قدرت (روشنایی، پریز، موتور و غیره) یکجا کشیده شود.

یادآوری: مقصود این است که نباید از رشته های مختلف یک کابل یا هادی های کشیده شده در یک لوله، برای سیستم های مختلف یا مدارهای قدرت استفاده شود.

یادآوری: در موارد زیر می توان از کشیدن مدارهای سیستم های ذکر شده به صورت یکجا استفاده کرد، مشروط بر اینکه ولتاژ هیچ یک از هادی ها از ولتاژ اسمی عایقبندی هادی های جریان ضعیف مورد استفاده تجاوز نکند:

تلفن-تلفکس-نمابر و نظایر آن

زنگ اخبار-احضار-دربازکن

خطوط ارتباطی سیستم اعلام حریق با مراکز آتش نشانی یا مراکز اصلی (درصورت وجود)

کلیه مقررات عمومی مربوط مدارها و لوازم قدرت در مورد مدارهای تأسیسات جریان ضعیف نیز نافذند.

 

مقدمه ای بر روشنایی

واضح است که نور یک اسم عام بوده و کلیه انرژی های که در فضا منتشر می شوند را نور گویند. البته همه انوار موجود در طبیعت قابل رؤیت نیستند. مثلاً امواج رادیویی گرچه نوعی نور هستند ولی قابل رؤیت و دیدن نمی باشند. با این تعریف از نور پیداست که هر نوری روشنایی نیست بلکه:

آن قسمت از انرژی نورانی که در فضا قابل رؤیت و ارزشیابی باشد را روشنایی نامند «Light» پس اگر به جای لفظ روشنایی از نور استفاده شود قطعاً منظور آن قسمت از انواری است که قابل رؤیت می باشند. بشر اولیه ابتدا با استفاده از نور ماه و ستارگان شب را سپری می نمود و در تلاش برای یافتن نور طبیعی بود زیرا نور طبیعی در شب هنگام اولاً دائمی نبوده (در شب های ابری، در مناطق جنگلی و ... قابل استفاده نیستند)، ثانیاً قابل تغییر (و بالاخص افزایش) نیست.

انسان بدواً آموخت که با جرقه سنگها، چوبها و علفهای خشک را بسوزاند و از گرما و نورش بهره جوید که به علت از بین رفتن سریع آن همواره سعی در تولید نور مصنوعی با دوام تری بود.

به عنوان نور نسبتاً بادوام، مشعلی که دارای پایه چوبی در انتهای آن علف های خشک که آغشته به چربی حیوانات بود توسط بشر ساخته شد.

پس از آن با تلاش بسیار توسط انسان شمع ساخته شد و با تکامل صنعت و پیشرفت علوم و اختراع لامپ امروزه منابع نوری متفاوت توسط کارخانجات لامپ سازی ساخته می شود.

وجود نور کافی در یک محیط

الف) محیط دلپذیر، رغبت کار کردن بیشتر و در نتیجه راندمان کاری بالا رود.

ب) حوادث کمتر و ایمنی بیشتر می شود.

ج) چشم به عنوان یکی از مهمترین اعضاء بدن انسان محفوظ بماند.

د) دقت کار بالا رفته و کیفیت کار بهتر می شود.

ه) عوارض روانی، کم حوصلگی و ... کمتر بوجود می آید.

و ....

لذا نباید  تصور نمود که وجود نور کافی در یک محیط (مثلاً محیط کار یک کارخانه) تنها هزینه اضافی را دربرخواهد داشت. بلکه بدون شک فوایدی را چه از نظر اقتصادی یا بهداشتی و ... به دنبال خواهد داشت.

با ذکر یک نمونه آماری یکی از کارخانجات بزرگ در آمریکا این موضوع به روشنی مشخص خواهد شد.

در این کارخانه در یک سال با صرف هزینه 5000 دلار برای تأسیسات روشنایی (تغییر و اضافه نمودن چراغ) و پرداخت 2800 دلار هزینه برق اضافه تعداد حوادث از 424 مورد به 170 مورد کاهش یافته و تنها خسارات ناشی از حوادث از 15000 دلار به 6000 دلار کاهش یافت، ضمن اینکه فواید دیگری را نیز همراه داشته است.

محاسبات روشنایی داخلی

 پارامترهای مهم در طراحی روشنایی علاوه بر اجرای هدف خواسته شده عبارتند از:

1-            اصول اقتصادی؛    

2-            اصول زیبایی؛

3-            اصول بهداشتی؛

4-            جنبه های پارازیت و جرقه؛

اصول اقتصادی:

وقتی بخواهیم روشنایی یک مکان را طراحی و اجرا نماییم، باید به دو هزینه در رابطه با جنبه های اقتصادی طرح دقت لازم را نماییم، یکی هزینه تأمین اولیه روشنایی و دیگری هزینه تعمیر و نگهداری.

مثلاً هزینه اولیه لامپ های فلوئورسنت بیشتر از لامپهای رشته ای است. در صورتی که عمرشان بیشتر و هزینه نگهداری آنها کمتر می باشد.

یا مثلاً در محلی که دارای ارتفاعات زیاد می باشد (کارگاه ها و ...) چنانچه از لامپ سقفی استفاده شود برای تعویض لامپ ها و یا احیاناً تعمیرات ضروری احتیاج به نیروی کار اضافی و ابزار خاص (نردبان بلند و ...)              می باشد که هزینه تعمیر و نگهداری را بالا می برد و در ضمن راندمان نوری در سطح کار نیز از درصد مطلوبی برخوردار نیست.

 در بررسی مسئله اقتصادی انتخاب سیستم روشنایی و نوع لامپ و نوع روشنایی مد نظر می باشند. به طور کلی هرچه سیستم روشنایی (بعداً توضیح داده خواهد شد) به طرف مستقیم باشد سیستم اقتصادی تر می باشد.

اصول زیبایی

در طراحی روشنایی یک محل باید هماهنگی بین شکل و محل نصب لامپها با محیط رعایت شود. مثلاً در یک سقف آکوستیک استفاده از لامپهای آویز به زیبایی محیط صدمه می رساند و نیز معماری و فرهنگ محلی باید در این مرحله از طراحی در نظر گرفته شود، فرضاً در سقف های گنبدی شکل در مناطق کویری نوعی خاص از لامپ ها کاربرد دارد و یا اصولاً استفاده از نور کم و رنگی در فرهنگ توده مردم ایران گرایش زیادی ندارد.

نکته: روشنایی داخلی تمام اماکنی را شامل می شود که فقط سقف داشته باشند (حتی بدون دیوار)، لذا      پارکینگ های پیلوتی مناطق مسکونی و اداری نیز جز روشنایی داخلی محسوب می شوند.

اصول بهداشتی

هرچه نور به اصطلاح گرمتر (دارای امواج مادون قرمز) باشد آرام بخش تر است لذا بایستی در تأمین روشنایی محیط های گوناگون به جنبه بهداشتی توجه کرد، مثلاً نصب لامپ جیوه ای در محل مطالعه یا اتاق پذیرایی کاملاً غیر بهداشتی است. همچنان که نصب لامپ رشته ای در سردخانه ها غیر بهداشتی و نیز نصب لامپ فلوئورسنت در کارخانجات آرد و نانوایی ها غیر بهداشتی است. بدیهی است باید از خیرگی نور در نقاط مختلف که باعث خستگی می شود جلوگیری کرد و برعکس از ایجاد سایه های مزاحم نیزجلوگیری نمود.

البته ایجاد نور مناسب با چشم و کاملاً بهداشتی (نور نزدیک به نور روز) ممکن است از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نباشد که باید نکات بهداشتی و اقتصادی هر دو مد نظر قرار گیرند.

جنبه های ایجاد پارازیت و جرقه

استفاده از لامپ های فلوئورسنت که دارای استارت بوده و در دستگاههای صوتی (و گاهاً) ارتباطی ایجاد اختلال می نماید و نیز استفاده از لامپ های با توان بالای موضعی در جاهایی که مثلاً محل های نگهداری   برگ های خشک درختان، پارچه های پنبه ای، انبار گاز و پتروشیمی و بالاخره استفاده از لامپ های آویز در معادن زغال سنگ (که تولید جرقه آنها ایجاد خطر دارد) از نظر فنی توصیه نمی شود.